Αν καταβάλατε στον ΕΦΚΑ τις ασφαλιστικές εισφορές του προσωπικού του υπεργολάβου σας και εκείνος δεν σας εκδίδει τιμολόγιο, το ποσό δεν εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδά σας. Δεν πληρούται η προϋπόθεση τεκμηρίωσης του άρθρου 22 του ν. 4172/2013. Λογιστικά, το ποσό δεν είναι έξοδο αλλά απαίτηση έναντι του υπεργολάβου, μέχρι να εκδοθεί το νόμιμο παραστατικό.

Το πραγματικό σενάριο

Η περίπτωση είναι συνηθέστατη σε τεχνικά και οικοδομικά έργα. Ο ανάδοχος αναθέτει τμήμα του έργου σε υπεργολάβο. Για λόγους πρακτικούς — καθυστερήσεις, κίνδυνος να μείνει το έργο χωρίς ασφαλιστική ενημερότητα, ή απλή συμβατική πρόβλεψη — ο ανάδοχος πληρώνει ο ίδιος τις εισφορές του προσωπικού του υπεργολάβου.

Μέχρι εδώ καλά. Το πρόβλημα ξεκινά όταν έρθει η ώρα του τιμολογίου και ο υπεργολάβος δεν το εκδίδει: έχει διαφωνία για το τίμημα, έχει προβλήματα φορολογικής ενημερότητας, ή απλώς έχει εξαφανιστεί από το έργο.

Ο ανάδοχος έχει βγάλει πραγματικά χρήματα από το ταμείο του. Έχει αποδεικτικά κατάθεσης. Έχει και ΑΠΔ. Το ερώτημα που φτάνει στον λογιστή είναι: «γιατί να μην το περάσω έξοδο;»

Τι απαιτεί το άρθρο 22 του ΚΦΕ

Το άρθρο 22 του ν. 4172/2013 θέτει τρεις σωρευτικές προϋποθέσεις για να εκπέσει μια δαπάνη. Πρέπει:

1. να πραγματοποιείται προς το συμφέρον της επιχείρησης ή κατά τις συνήθεις εμπορικές συναλλαγές της,
2. να αντιστοιχεί σε πραγματική συναλλαγή, με αξία που δεν κρίνεται κατώτερη ή ανώτερη της αγοραίας,
3. να εγγράφεται στα τηρούμενα βιβλία της περιόδου και να αποδεικνύεται με κατάλληλα δικαιολογητικά.

Στην περίπτωσή μας, οι δύο πρώτες προϋποθέσεις μπορεί κάλλιστα να συντρέχουν. Η τρίτη δεν συντρέχει. Και επειδή οι προϋποθέσεις είναι σωρευτικές, αρκεί να λείπει μία.

Γιατί το αποδεικτικό πληρωμής του ΕΦΚΑ δεν αρκεί

Εδώ βρίσκεται η πιο συχνή παρανόηση.

Το αποδεικτικό καταβολής στον ΕΦΚΑ τεκμηριώνει μία συναλλαγή: την πληρωμή σας προς τον ασφαλιστικό φορέα. Δεν τεκμηριώνει τη συναλλαγή που θέλετε να εκπέσετε, δηλαδή την παροχή υπηρεσιών από τον υπεργολάβο προς εσάς. Αυτή τεκμηριώνεται μόνο με τιμολόγιο.

Οι εισφορές αφορούν εργαζομένους που δεν είναι δικοί σας. Εργοδότης τους είναι ο υπεργολάβος. Η δική σας πληρωμή δεν μετατρέπει τη μισθοδοτική του υποχρέωση σε δικό σας κόστος — απλώς εξοφλεί χρέος τρίτου.

Όπως έχει επισημανθεί σε πρόσφατη δημοσιευμένη τοποθέτηση για τη φορολογική αντιμετώπιση τεχνικών εταιρειών (Capital.gr, 16.05.2026), εφόσον δεν υπάρχει το σχετικό τιμολόγιο, η δαπάνη δεν μπορεί ούτε να καταχωρηθεί στα βιβλία ούτε να αναγνωριστεί φορολογικά ως εκπιπτόμενη.

Άρθρο 23 περ. γ΄

Κάποιοι επικαλούνται το άρθρο 23 του ΚΦΕ, που απαριθμεί τις μη εκπιπτόμενες δαπάνες. Η περίπτωση γ΄ ορίζει ως μη εκπιπτόμενες «τις μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές» — άρα, το επιχείρημα λέει, οι καταβληθείσες εκπίπτουν.

Το επιχείρημα δεν στέκει. Η διάταξη αφορά τις δικές σας εισφορές, ως εργοδότη ή ως ασκούντος επιχειρηματική δραστηριότητα, και ρυθμίζει τον χρόνο έκπτωσης (ταμειακή βάση αντί δεδουλευμένης). Δεν δημιουργεί δικαίωμα έκπτωσης για εισφορές τρίτου προσώπου, ούτε παρακάμπτει τις προϋποθέσεις του άρθρου 22.

Ο σωστός λογιστικός χειρισμός: απαίτηση, όχι έξοδο

Η πληρωμή δεν χάνεται. Απλώς κατατάσσεται αλλού.

Το ποσό που καταβάλατε καταχωρείται ως απαίτηση έναντι του υπεργολάβου, μέχρι να εκδοθεί το νόμιμο παραστατικό που θα τεκμηριώσει πλήρως τη συναλλαγή. Όταν εκδοθεί το τιμολόγιο:

• αναγνωρίζετε τη δαπάνη στο σύνολό της, με βάση το τιμολόγιο,
• συμψηφίζετε την απαίτηση με το τίμημα που οφείλετε,
• καταβάλλετε τραπεζικά μόνο το υπόλοιπο.

Προσοχή στον τρόπο εξόφλησης. Το άρθρο 23 περ. β΄ του ΚΦΕ απαιτεί εξόφληση με τραπεζικό μέσο πληρωμής για λήψη υπηρεσιών αξίας άνω των 500 ευρώ. Η διοίκηση έχει δεχθεί λογιστικούς συμψηφισμούς μεταξύ αντισυμβαλλομένων που είναι ταυτόχρονα προμηθευτές και πελάτες (ΠΟΛ. 1216/2014, ΠΟΛ. 1158/2016), με το εναπομείναν υπόλοιπο να εξοφλείται τραπεζικά. Ο συμψηφισμός πρέπει να αποτυπώνεται καθαρά στα βιβλία και στη σύμβαση — όχι να προκύπτει εκ των υστέρων.

Τι μπορείτε να κάνετε αν ο υπεργολάβος αρνείται

1. Ελέγξτε τι λέει η σύμβαση

Η σύμβαση θα έπρεπε να προβλέπει ρητά τη δυνατότητα παρακράτησης των εισφορών από το εργολαβικό τίμημα και τον συμψηφισμό τους. Αν την προβλέπει, έχετε συμβατικό έρεισμα να απαιτήσετε την έκδοση του τιμολογίου για το σύνολο του έργου.

2. Εξετάστε την αυτοτιμολόγηση

Το άρθρο 8 παρ. 5 του ν. 4308/2014 (ΕΛΠ) επιτρέπει, με προηγούμενη συμφωνία, την έκδοση τιμολογίου από τον λήπτη των υπηρεσιών. Ο πωλητής παραμένει υπεύθυνος να διασφαλίσει ότι θα εκδοθεί τιμολόγιο.

Η κρίσιμη λέξη είναι η «προηγούμενη». Η αυτοτιμολόγηση είναι εργαλείο πρόληψης, όχι θεραπείας — δεν μπορείτε να τη χρησιμοποιήσετε μονομερώς επειδή ο υπεργολάβος αρνείται τώρα. Αν έχετε τακτική συνεργασία με υπεργολάβους, ρυθμίστε το από την αρχή στη σύμβαση.

3. Έγγραφη όχληση

Εξώδικη όχληση για έκδοση του παραστατικού. Πέρα από το ότι διακόπτει την παραγραφή, δημιουργεί και αποδεικτικό υλικό ότι επιδείξατε τη δέουσα επιμέλεια — χρήσιμο τόσο σε φορολογικό έλεγχο όσο και σε δικαστική διεκδίκηση.

4. Μην περιμένετε λύση από το myDATA

Η διαδικασία Παράλειψης Διαβίβασης της Α.1138/2020 δεν λύνει το πρόβλημά σας. Εφαρμόζεται όταν έχετε το παραστατικό αλλά ο εκδότης δεν το διαβίβασε. Δεν δημιουργεί παραστατικό εκεί που δεν υπάρχει, ούτε θεμελιώνει δικαίωμα έκπτωσης χωρίς τιμολόγιο.

Και από την πλευρά του υπεργολάβου;

Χρήσιμο να το γνωρίζετε, γιατί εξηγεί γιατί η δαπάνη «ανήκει» σε εκείνον. Οι δαπάνες μισθοδοσίας του προσωπικού που απασχολεί ο υπεργολάβος εκπίπτουν από τα δικά του ακαθάριστα έσοδα, εφόσον έχουν καταβληθεί οι σχετικές εισφορές, ανεξάρτητα από το αν η καταβολή έγινε κατόπιν συμφωνίας από τον ανάδοχο (θέση που είχε διατυπωθεί ήδη υπό το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς).

Δηλαδή, το ίδιο ποσό δεν μπορεί να εκπέσει δύο φορές. Είναι κόστος του υπεργολάβου. Εσείς εκπίπτετε το εργολαβικό τίμημα — με τιμολόγιο.

Το πρακτικό συμπέρασμα

Η καταβολή εισφορών για λογαριασμό υπεργολάβου είναι εύλογη επιχειρηματική κίνηση, αλλά δεν αυτονομείται φορολογικά. Χωρίς τιμολόγιο, δεν είναι δαπάνη — είναι απαίτηση.

Η λύση δεν βρίσκεται στη λογιστική αντιμετώπιση εκ των υστέρων, αλλά στη σύμβαση. Πρόβλεψη παρακράτησης και συμψηφισμού, όρος έκδοσης τιμολογίου ως προϋπόθεση κάθε πληρωμής, και — όπου ταιριάζει — συμφωνία αυτοτιμολόγησης από την αρχή της συνεργασίας.

Το παρόν έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξειδικευμένη φορολογική συμβουλή. Κάθε τεχνικό έργο έχει ιδιαιτερότητες που απαιτούν εξατομικευμένη εξέταση. Επικοινωνήστε με την ομάδα της Ergo Accounting για την περίπτωσή σας.